Historia Instytutu

Dyrektorzy

  • Prof. dr hab. Zygmunt Ruszczewski - 1967-1968

  • Prof. dr hab. Witold Karczewski (p.o. Dyrektora) - 1969

  • Prof. dr hab. Adam Kunicki - 1970-1974

  • Prof. dr hab. Mirosław J. Mossakowski 1975-2001

  • Prof. dr hab. Jan Albrecht (p.o. Dyrektora) 2001-2002

  • Prof. dr hab. Zbigniew Czernicki 2002-2010

  • Prof. dr hab. Andrzej W. Lipkowski 2010-2014

  • Prof. dr hab. Andrzej Ziemba (p.o. Dyrektora) 2014-2015

  • Prof. dr hab. Maria Barcikowska-Kotowicz 2015-

Historia Instytutu

 


W 1957r. z Wydziału III Nauk Biologicznych PAN wyodrębniono Wydział VI Nauk Medycznych, w ramach którego znalazło się 6 placówek naukowych. Największą z nich był Zakład Patomorfologii, związany z osobą ówczesnego nestora anatomopatologii polskiej prof. Ludwika Paszkiewicza; powstał on w 1954r., a w 1959r. zmienił nazwę na Zakład Patofizjologii. W tym samym roku utworzony został Zakład Histopatologii Układu Nerwowego, kierowany kolejno przez wybitnych neurologów prof. Adama Opalskiego i prof. Ewę Osetowską, przemianowany później na Zakład Neuropatologii. W 1956r. przejęty został przez PAN od Akademii Medycznej w Warszawie Zakład Chirurgii Doświadczalnej, kierowany od tej chwili przez znakomitego chirurga prof. Jana Nielubowicza. W 1956r. do PAN i do nowej siedziby w Warszawie przy ul. Białobrzeskiej przeniesiony został Oddział Neurochirurgiczny Instytutu Psychoneurologicznego, zorganizowany 5 lat wcześniej przez prof. Lucjana Stępnia, jednego z trzech pionierów neurochirurgii w Polsce; przybrał on nazwę Zakładu Neurochirurgii. W 1957r. utworzony został Zakład Fizjologii, którym najpierw kierował wieloletni Rektor Uniwersytetu Warszawskiego i pierwszy Rektor Akademii Medycznej w Warszawie prof. Franciszek Czubalski, a następnie jeden z twórców polskiej fizjologii pracy, fizjologii lotniczej i sportowej prof. Włodzimierz Missiuro; w 1963r. jednostka ta uzyskała nazwę Zakład Fizjologii Pracy. Ostatnią placówką utworzoną w tym okresie był Zakład Higieny Psychicznej i Psychiatrii Dziecięcej, utworzony dla psychologa i psychiatry, znanego przedwojennego propagatora zdrowia i higieny psychicznej prof. Kazimierza Dąbrowskiego.

Instytut Medycyny Doświadczalnej i Klinicznej PAN jest formalnym i faktycznym spadkobiercą Centrum Medycyny Doświadczalnej i Klinicznej PAN, instytucji powołanej w dniu 1 lipca 1967r. uchwałą Prezydium Polskiej Akademii Nauk dla usprawnienia zarządzania wspomnianymi powyżej sześcioma warszawskimi placówkami naukowymi Wydziału VI Nauk Medycznych PAN. Jak wykazała przyszłość, był to faktyczny początek działalności naszego Instytutu jako coraz bardziej zintegrowanej wewnętrznie placówki badawczej, ukierunkowanej na wspólne cele i wspólną koncepcję rozwojową.

W dacie utworzenia w Centrum zatrudnionych w nim było nieco ponad 120 pracowników naukowych, naukowo-technicznych i administracyjnych. Jego pierwszym Dyrektorem został prof. Zygmunt Ruszczewski (poprzednio kierownik Zakładu Patologii Doświadczalnej PAN). Struktura organizacyjna Centrum obejmowała Zakład Neurofizjologii (kier. doc. Wiltold A. Karczewski, nerwowa regulacja procesów oddychania i krążenia) i związaną z nim Pracownię Fizjologii Krążenia (kier. prof. Zbigniew Semerau-Siemianowski, katecholaminy i ich rola w krążeniu wieńcowym), Zakład Neuropatologii (kier. doc. Mirosław J. Mossakowski, patofizjologia i patomorfologia ischemii mózgu) i związane z nim Pracownię Neuropatologii Rozwojowej (kier. doc. M. Dąmbska, okołoporodowe patologie mózgu) i Pracownię Neuropatologii Porównawczej (kier. prof. Ewa Osetowska, spontaniczne choroby układu nerwowego u zwierząt), Zakład Neurochemii (kier. dr Andrzej Gromek, zaburzenia metabolizmu mózgu w hipoksji i anoksji), Zakład Fizjologii Pracy (kier. doc. Stanisław Kozłowski, fizjologia wysiłku fizycznego), prowadzący równolegle badania doświadczalne i działalność kliniczną Zakład Neurochirurgii (kier. prof. Lucjan Stępień), Zakład Chirurgii Doświadczalnej (kier. Prof. Jan Nielubowicz, problematyka przeszczepiania narządów, badania i leczenie chorób układu limfatycznego), Pracownię Mikroskopii Elektronowej (kier. Doc.Jerzy Borowicz, patologia układu podwzgórzowo-przysadkowego), oraz Zakład Higieny Psychicznej (kier. Prof. Kazimierz Dąbrowski, higiena psychiczna w pracy i w szkole). Warunki lokalowe były ciężkie, w szczególności ze względu na "rozproszenie terytorialne" - w pewnych okresach różne jednostki organizacyjne Centrum mieściły się w prawie dziesięciu różnych lokalizacjach na terenie Warszawy i okolic.

Z biegiem czasu następowały różnorodne zmiany struktury organizacyjnej Instytutu. W niektórych przypadkach doszło do wygaszenia aktywności nie pasującej do jego profilu. Dotyczyło to m.in. wspomnianego Zakładu Higieny Psychicznej, zredukowanego do niewielkiej Pracowni Psychohigieny Szkolnej, zlikwidowanej ostatecznie na przełomie lat 1980/1990. Wspomnieć także należy o Zakładzie Doświadczalnym Medipan utworzonym w połowie lat siedemdziesiątych, a rozwiązanym ostatecznie w roku 2001. Znacznie liczniejsze były zmiany polegające na utworzenia nowych jednostek organizacyjnych, których zadaniem było rozwijanie nowych kierunków badawczych. W końcu lat osiemdziesiątych Centrum wzbogaciło się o Zespół Badawczo-Leczniczy Chorób Nerwowo-Mięśniowych (kier. Prof. Irena Hausmanowa-Petrusewicz, badania dziedzicznych dystrofii mięśniowych), Zakład Endokrynologii (kier. Prof. Janusz Nauman, badania schorzeń tarczycy) i związaną z nim Pracownię Neuropeptydów (kier. Doc. Andrzej Lipkowski, syntezy i badania peptydów opioidowych), a także o Zespół Badawczo-Leczniczy Chorób Neuroimmunologicznych funkcjonujący na terenie Akademii Medycznej w Poznaniu (kier. Prof. Mieczysław Wender) i Zespół Badawczo-Leczniczy Molekularnej i Komórkowej Nefrologii funkcjonujący na terenie Akademii Medycznej w Gdańsku (kier. Prof. Stefan Angielski).

Ze względu na liczbę pracowników i potencjału badawczego Centrum Medycyny Doświadczalnej i Klinicznej od początku swojego istnienia odpowiadało wymaganiom stawianym instytutom. Jednak dopiero w październiku 1983r. Prezydium PAN podjęło uchwałę o przekształceniu go w Instytut-Centrum Medycyny Doświadczalnej i Klinicznej PAN. W 30 lat po utworzeniu Instytut nasz został przeniesiony do nowo wybudowanej siedziby przy ulicy Adolfa Pawińskiego 5. Utworzonych  zostało wówczas szereg nowych zakładów i pracowni, które funkcjonują do chwili obecnej. W grudniu 2002 r. Prezydium PAN zatwierdziło zmianę nazwy na Instytut Medycyny Doświadczalnej i Klinicznej im. Mirosława Mossakowskiego PAN.

Dawna siedziba IMDiK przy ul. Dworkowej w Warszawie

 

Zachęcamy również do przeczytania Historii IMDiK PAN autorstwa prof. dr hab. Pawła Grieba - pdf